Có một nỗi tò mò rất bản năng, và cũng là một nỗi sợ rất cổ xưa: dưới mặt nước sông tối đen, phẳng lặng kia rốt cuộc có gì. Đó là một không gian vừa bí ẩn vừa tuyệt đối, như một thế giới bị khóa khỏi đời sống của ta.
Chạm thẳng vào cảm giác bất an ấy, Vớt Thi Nhân của Thuần Khiết Đích Tiểu Long bùng lên từ nền tảng truyện mạng, leo bảng xếp hạng đọc và kéo theo một lượng độc giả khổng lồ.
Điểm hút của câu chuyện không chỉ nằm ở tiền đề rợn người, mà ở một mô tả nghe rất nghịch lý: “vừa quỷ dị lại vừa chữa lành”. Tức là một kiểu kinh dị không dừng ở việc dọa, mà còn tạo ra cảm giác “xả” kỳ lạ, như thể bạn vừa bị dìm xuống nước lạnh rồi bị kéo lên thở một hơi thật sâu. Dưới đây là 4 sự thật đắt nhất, cũng bất ngờ nhất, khiến Vớt Thi Nhân như đang đẩy ranh giới của kinh dị hiện đại ra xa hơn.
Luật nghề dưới sông, và một điều tuyệt đối không được phá
Có luật trong nghề này. Và có một luật không được phạm.
Trung tâm của truyện là nghề “vớt thi nhân” là cách gọi vừa dân gian vừa lạnh gáy cho người chuyên vớt người chết đuối. Đây không phải việc làm tùy hứng, mà bị ràng bởi một bộ quy tắc cổ, truyền miệng như lời răn.
Theo truyền thuyết trong truyện, có hai loại thi thể mà người trong nghề tuyệt đối không được vớt:
Một là thi thể mắc kẹt trong xoáy nước.
Hai là thi thể đứng thẳng dưới đáy sông.
Chính điều thứ hai tạo ra nỗi sợ “dính da”. Một cái xác đứng trong dòng nước tối không còn là “xác” nữa. Nó là một vật chứa oán khí. Người ta tin đó là kẻ chết oan quá nặng, “chết không nhắm mắt”, nên không chịu nằm xuống. Nó đứng đó để chờ một người sống, kéo xuống làm “thế mạng”.
Cái hay nằm ở chỗ: chỉ một điều luật thôi, truyện đã đóng được một chiếc móc rất chắc. Bởi nó biến siêu nhiên thành một “quy tắc nghề nghiệp”, khiến điều vô lý bỗng có vẻ hợp lý. Và khi vô lý trở nên hợp lý, nó bắt đầu đáng sợ thật.
Cơn ác mộng khó quên nhất: cái xác biết “diễn”
Nỗi kinh dị không nằm ở con quái vật, mà nằm ở một màn trình diễn.
Cảnh ám ảnh nhất của truyện xảy ra khi Lý Truy Viễn, cậu bé nhân vật chính, rơi khỏi thuyền xuống sông. Dưới đáy nước im ngắt, cậu tìm thấy Tiểu Hoàng Oanh, người hát rong mất tích của làng.
Nhưng cô không nổi lên như một cái xác bình thường.
Cô đứng.
Trên người là bộ sườn xám đen họa tiết trắng mặc trong buổi diễn cuối, cổ cao cài kín, tà xẻ cao. Dưới chân là đôi giày cao gót đỏ chói. Và rồi, trong làn nước đục, cô bắt đầu cử động. Không phải do dòng chảy đẩy đưa, mà như một kiểu mô phỏng cố ý, một màn “diễn lại” thứ đời sống đã bị cướp khỏi cô.
Cô vung tay, lắc eo, khoe chân, nhón gót, miệng như đang hát. Dù ở dưới nước, cô vẫn cố phô ra dáng điệu lả lơi, khoa trương, thứ từng khiến phụ nữ trong làng vừa ghen vừa khinh.
Lý Truy Viễn nhìn, như bị đóng băng bởi điều không thể. Rồi cô từ từ quay lại. Tóc đen xõa ra như một chiếc ô lớn. Phấn trên mặt dày hơn hôm qua. Môi đỏ đến mức không còn giống màu của người sống.
Và rồi, cô cười.
Nếu bạn cần một cảnh “đứng tim” không cần máu me, đây chính là nó: cái rợn không đến từ sự bạo lực, mà đến từ vẻ bình thản của một thứ sai hoàn toàn.
Công lý cho người chết, chứ không phải chỉ xua đuổi
Có lúc, hồn ma không bị đuổi đi. Nó được trao quyền báo oán.
Sau lần chạm mặt dưới sông, Lý Truy Viễn bị Tiểu Hoàng Oanh đeo bám. Lý Tam Giang, bậc thầy trong nghề, được gọi đến để cứu. Theo công thức quen, ta sẽ chờ một màn trừ tà: đọc chú, đóng ấn, xua vong.
Nhưng truyện chọn một lối đi khác, và chính nó nâng tầm toàn bộ câu chuyện.
Lý Tam Giang không “đánh” cô. Ông dẫn cô đi. Ông đưa linh hồn Tiểu Hoàng Oanh tới thẳng nhà kẻ đã hại cô, để cô tự kết toán món nợ.
Từ đây, nghề vớt thi nhân lộ ra bản chất thật: không chỉ xử lý thi thể, mà làm cây cầu giữa hai cõi. Người làm nghề phải hiểu dòng oán khí chảy về đâu, và khi cần, phải để “cán cân” tự kéo về điểm cân bằng. Mục tiêu không phải bắt người chết im lặng. Mục tiêu là nghe họ nói.
Thứ đáng sợ nhất dưới nước là bản tính người sống
Người sợ ma, nhưng ma sợ lòng người.
Đến cuối cùng, Vớt Thi Nhân dùng ma và truyền thuyết như một cái kính phóng đại để soi thứ đáng sợ hơn: con người. Xác chết trong truyện giống “thuốc dẫn”, sông hồ giống “lò nung”, để nấu ra một thang thuốc đắng về đời sống: cái ác không phải từ âm giới, mà từ lòng tham, sự tàn nhẫn và thói vô cảm của người sống.
Luận đề cốt lõi của truyện có thể gói lại trong một câu nặng như đá:
Người sợ ma, nhưng ma sợ lòng người. Đáng sợ hơn thứ dưới sông là người sống ăn thịt đồng loại.
Vì vậy, truyện không chỉ kể chuyện ma. Nó là bình luận xã hội bằng kinh dị. Hồn ma nhiều khi là nạn nhân, còn “quái vật” lại là người sống, những kẻ tạo ra ma ngay từ đầu. Nỗi sợ thật sự không nằm ở thứ chờ bạn dưới nước, mà nằm ở những gì con người làm với nhau trên bờ.
Kết: Một làn sóng kinh dị mới
Vớt Thi Nhân chạm được vào số đông vì nó trộn đúng ba thứ: truyền thuyết lạnh gáy, không khí ám ảnh, và những câu hỏi nặng về công lý, báo ứng, bản tính người. Nó hiểu rằng kinh dị hiệu quả nhất không phải thứ khiến ta giật mình, mà là thứ khiến ta nghĩ, rồi nhìn đời khác đi.
Và cuối cùng, truyện để lại một câu hỏi rất khó chịu, nhưng rất thật: rốt cuộc, ta nên sợ gì hơn, oan hồn của kẻ bị hại, hay chính những người đã tạo ra họ?
Đọc Vớt Thi Nhân tại Webnovel – kho truyện bản quyền lớn nhất Việt Nam.
